Zvicra strehon diasporën më të madhe shqiptare në Europë proporcionalisht me popullsinë vendase. Rreth 250,000 persona me prejardhje shqiptare - kryesisht nga Kosova dhe Maqedonia e Veriut - përbëjnë rreth 3% të popullsisë zvicerane. Si ndodhi kjo?
Historia e emigracionit
Emigracioni i parë i rëndësishëm filloi në vitet 1960, kur Zvicra kishte nevojë për fuqi punëtore dhe jugosllavët (përfshirë kosovarët) ishin ndër grupet e rekrutuara. Punëtorët sezonalë vinin për ndërtim, hotele dhe fabrika.
Valët e mëdha erdhën në vitet 1990, duke ikur nga konfliktet në ish-Jugosllavi. Lufta e Kosovës (1998-1999) solli valen më të madhe - dhjetëra mijëra refugjatë u strehuan në Zvicër, dhe shumica vendosi të qëndronte.
Integrimi i jashtëzakonshëm
Komuniteti shqiptar në Zvicër konsiderohet shembull suksesi integrimi. Ka disa arsye:
Puna e fortë: Shqiptarët u bënë shpejt të njohur për etikën e punës. Në sektorë si ndërtimi dhe gastronomia, ata dominojnë treg të caktuara.
Sipërmarrja: Mijëra shqiptarë kanë hapur biznese - restorante, kompani ndërtimi, tregtie, shërbime. Sipërmarrja është rrugë drejt suksesit ekonomik dhe respektit social.
Arsimi: Gjenerata e dytë ka përqafuar arsimin zviceran. Gjithnjë e më shumë të rinj shqiptarë ndjekin universitete dhe kanë karriera profesionale.
Sporti: Futbollistë si Xherdan Shaqiri dhe Granit Xhaka janë bërë fytyra të njohura kombëtare, duke ndryshuar imazhin e komunitetit.
Sfidat që mbeten
Megjithë sukseset, sfida ekzistojnë. Diskriminimi në tregun e punës, stereotipat negative në media, tensionet brenda gjeneratash - të gjitha këto janë realitete.
Gjenerata e re përballet me pyetjen e identitetit: janë zviceranë, shqiptarë, apo të dyja? Si ta ruajnë gjuhën dhe kulturën pa u izoluar? Këto janë sfida që çdo diasporë i njeh.
Ndikimi në Kosovë dhe Shqipëri
Diaspora zvicerane është ndoshta komuniteti më i organizuar dhe me ndikim më të madh. Remitencat përbëjnë një përqindje të rëndësishme të BPB-së së Kosovës. Investimet në pasuri të paluajtshme kanë transformuar qytete të tëra.
Por ndikimi shkon përtej parave. House of Kosova në Davos, lobimi për integrimin europian, partneritetet e biznesit - diaspora zvicerane ka bërë kontribut vendimtar për pozitën ndërkombëtare të Kosovës.
Zvicra është bërë vërtet shtëpia e dytë për shqiptarët - dhe shqiptarët kanë bërë Zvicrën pak më ngjyrë.
