Çfarë shqetësime ngre raporti i ekspertëve britanikë për Gjykatën Speciale?

— Komiteti për të Drejtat e Njeriut i Odës së Avokatëve të Anglisë dhe Uellsit (BHRC) ka publikuar një raport të pavarur mbi funksionimin e Dhomave të Specializuara të Kosovës (DhSK). Shqyrtimi, i realizuar me kërkesë të Institucionit të Avokatit të Popullit të Kosovës, vlerëson përputhshmërinë e gjykatës me standardet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, përfshirë Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Ekspertët britanikë identifikojnë sfida të rënda në legjitimitetin dhe llogaridhënien e DhSK-së, duke theksuar natyrën e saj hibride. Raporti vë në dukje se fakti që gjykata është një institucion vendor sipas ligjit, por përbëhet nga gjyqtarë ndërkombëtarë dhe financohet nga jashtë, krijon kontradikta të brendshme që ndikojnë në perceptimin e paanshmërisë.

Një nga pikat më problematike e trajtuara është fokusi i ngushtë i gjykatës vetëm ndaj ish-udhëheqësve të UÇK-së. Sipas BHRC-së, kjo përzgjedhje, së bashku me mekanizmat e jashtëm të emërimeve, ka shndërruar institucionin në një burim të vazhdueshëm polemikash mbi realitetin e pavarësisë gjyqësore në proceset penale në Hagë.

Ndonëse korniza juridike formale vlerësohet si solide, raporti alarmon për funksionimin praktik. Ekspertët kanë konstatuar pengesa strukturore për lirimin e përkohshëm të të akuzuarve dhe mangësi të rëndësishme në mekanizmat për kundërshtimin e vendimeve administrative dhe emërimeve gjyqësore, gjë që dëmton të drejtat bazë të mbrojtjes.

Tensioni i mëtejshëm lind nga praktikat provuese, veçanërisht përdorimi i materialeve të patestuara ose të siguruara nga burime të jashtme. Raporti thekson se ekziston një pabarazi burimore dhe procedurale që krijon një çekuilibër midis akuzës dhe mbrojtjes, duke vënë në pikëpyetje parimin e barazisë së armëve gjatë gjykimeve.

Për të trajtuar këto mangësi, BHRC rekomandon ndryshimin e kornizës procedurale për të lejuar kundërshtimin e plotë të funksioneve të Presidentit të gjykatës. Gjithashtu, kërkohet vendosja e protokolleve të qarta për komunikimet diplomatike dhe një kontroll më rigoroz gjyqësor mbi zinxhirin e ruajtjes së materialeve provuese për të garantuar transparencë më të madhe.

Raporti përfundon me thirrjen për një monitorim të vazhdueshëm dhe të pavarur të gjykimeve, duke argumentuar se legjitimiteti afatgjatë i DhSK-së varet nga aftësia për të zbatuar standardet juridike në praktikë dhe jo vetëm në letër. Kjo vërteton se procedura e gjykimit në Hagë mbetet e ekspozuar ndaj kritikave për mungesë transparence.

Burim: Nacionale
— Redaksia ZHURMA