Sa modest është sistemi bonus-malus i Shqipërisë krahasuar me Evropën?

TIRANË — Prej 1 janarit 2026, Shqipëria ka zbatuar sistemin bonus-malus për sigurimin e detyrueshëm të mjeteve, por krahasimi me vendet e Bashkimit Europian dhe Ballkanit tregon se sistemi shqiptar është "bazik dhe modest", veçanërisht në komponentin bonus.

Sipas rregullores së Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare (AMF), sistemi shqiptar parashikon vetëm tre klasa: Klasa I (drejtues pa dëme) me koeficient 0.95–0.98 të primit bazë, Klasa II (një dëm) me koeficient deri në 1.25, dhe Klasa III (dy ose më shumë dëme) me koeficient deri në 1.5. Në praktikë, kompanitë aplikojnë koeficientë më të ulët: 1.18 për një dëm dhe 1.39 për dy ose më shumë dëme, ndërsa drejtuesit pa dëme përfitojnë vetëm 3% zbritje.

Krahasuar me vendet e BE-së, sistemi shqiptar është shumë më i kufizuar. Në Itali, sistemi i Klasave të Meritës Universale (18 klasa) lejon zbritje deri në 60% për drejtuesit pa dëme për vite me radhë, ndërsa në Shqipëri nuk ka përfitime shtesë për periudha më të gjata pa incidente. Malusi maksimal në Shqipëri arrin vetëm 39% (me mundësi deri në 50% sipas rregullores), ndërsa në vende të tjera mund të kalojë 300% të primit fillestar.

Një tjetër kufizim është mungesa e konkurrencës midis kompanive të sigurimit. Të gjitha përdorin të njëjtën tabelë koeficientësh, pavarësisht se rregullorja e AMF-së lejon ndryshime deri në nivelet maksimale të lejuara. Kjo tregon mungesë të konkurrencës në këtë produkt, duke e kufizuar efektivitetin e sistemit.

Sistemi shqiptar nuk parashikon nivele të mëtejshme bonusi për drejtuesit që nuk shkaktojnë dëme për disa vite me radhë, as malus shtesë për ata që shkaktojnë incidente të përsëritura. Kjo e bën atë më shumë një "sistem ndërgjegjësues" sesa një mekanizëm efektiv për nxitjen e drejtimit të kujdesshëm, siç vërehet në vendet e BE-së.

Zbatimi i sistemit u bë i mundur pas miratimit të rregullores së AMF-së në fillim të 2025, por vetëm nga 1 janari 2026 u përfshi edhe parimi bonus-malus. Ligji "Për sigurimin e detyrueshëm në sektorin e transportit" kishte parashikuar këtë mundësi që në 2021, por zbatimi u vonua për disa vite.

Përfundimisht, sistemi shqiptar i bonus-malus mbetet i diskutueshëm në rolin e tij për të përmirësuar sigurinë rrugore, duke qenë më i kufizuar në krahasim me praktikat evropiane dhe rajonale.

Burim: Monitor
— Redaksia ZHURMA