Pse Kosova e quan arkivin e Brigadës 37 test të vullnetit serb?

PRISHTINË — Kosova ka paraqitur dy kërkesa kyçe te Komisioni i Përbashkët për Persona të Zhdukur mes Kosovës dhe Serbisë: qasje në dokumentet e klasifikuara të Brigadës së 37-të të Motorizuar dhe rikthim të gërmimeve në Batajnicë. Takimi i tretë i Komisionit — me ndërmjetësim të BE-së — pritet të mbahet këtë muaj.

Pala kosovare i trajton të dyja si test nëse Serbia do ta zbatojë Deklaratën për Persona të Zhdukur të vitit 2023, tri vite pasi e nënshkroi. Serbia, nga ana e saj, ka kërkuar në Komision më shumë informata dhe hetime, sidomos për periudhën pas përfundimit zyrtar të luftës.

Kreu i Njësisë për Persona të Zhdukur në Zyrën e Kryeministrit, Kushtrim Gara, ka shpjeguar se qasja në arkivin e klasifikuar do të ndihmojë gjetjen e të zhdukurve nga masakrat në Rezallë, Çikatovë e Vjetër dhe Zabel i Ulët — të kryera nga Brigada e 37-të, e komanduar nga gjenerali Lubisha Dikoviq.

Sipas Garës, shumë viktima nga ato masakra janë gjetur në Rashkë, ku brigada e kishte bazën. Komplet arkivat e brigadës u riklasifikuan në vitin 2014, saktësisht kur Kosova kishte nisur gërmime atje. Gara e ka paraqitur këtë riklasifikim si arsye shtesë pse qasja në arkiv është e domosdoshme.

Për rikthimin e gërmimeve në Batajnicë, Gara ka thënë se janë siguruar të dhëna të reja mbi vendndodhje të mundshme. "Kemi konkluduar që në Batajnicë afër poligonit të stërvitjes duhet të jetë edhe një vend me 58 trupa të personave të zhdukur", ka thënë ai.

Mes viteve 2001 dhe 2002, mbetjet e 744 viktimave u nxorën nga 9 gropa masive pranë poligonit të stërvitjes ushtarake në Batajnicë, afër Beogradit — qindra kilometra larg vendeve ku u vranë gjatë luftës. Ky precedent, dhe të dhënat e reja, e kanë shtyrë Kosovën të kërkojë rikthimin e gërmimeve atje.

BE-ja, nëpërmjet Zyrës së Ndërmjetësit Peter Sorensen, u ka bërë thirrje palëve "me ngulm" për bashkëpunim në zbatimin e Deklaratës. Komisioni i Përbashkët, shtoi BE-ja, "ofron një kornizë për të adresuar çështjet praktike". Kërkesat e Kosovës pritet të jenë në axhendë të takimit të këtij muaji.

Burim: Zëri
— Redaksia ZHURMA