Mungesa e vitaminës B12: sinjalet nervore dhe pse ushqimi shpesh nuk mjafton

PRISHTINË — Të zgjohesh me duar të mpira ose me një ndjesi shpimi gjilpërash është një ankesë e përditshme. Shumica prej nesh e injorojnë, duke ia faturuar një pozicioni të keq gjatë gjumit, dhimbjeve të moshës, apo ndonjë problemi me disqet e kurrizit. Por kur kjo ndjesi kthehet në rutinë, trupi mund të jetë duke sinjalizuar një problem shumë më të thellë në sistemin nervor dhe në aftësinë e palcës për të prodhuar qeliza të shëndetshme gjaku.

Pse ka rëndësi

• Vitamina B12 është jetike për prodhimin e ADN-së, qelizave të kuqe të gjakut dhe mbarëvajtjen e funksionimit të sistemit nervor.
• Dëmtimet nervore të shkaktuara nga mungesa e zgjatur e kësaj vitamine mund të bëhen të përhershme dhe të pakthyeshme nëse nuk trajtohen.
• Shpesh shkaku nuk është dieta e varfër, por pamundësia e stomakut për të përthithur vitaminën për shkak të një sëmundjeje autoimune.

Në praktikën e përditshme klinike, pacientët shpesh përdorin termin e përgjithshëm "dhimbje kockash" për të përshkruar një mori shqetësimesh fizike. Dr. Avni Kryeziu, internist-reumatolog i cituar nga Telegrafi, thekson se ky thjeshtim sjell rreziqe diagnostikuese. Njerëzit besojnë verbërisht se dhimbja ose mpirja e tyre ka origjinë mekanike apo ortopedike, duke neglizhuar faktin se këto simptoma shpesh fshehin sëmundje inflamatore reumatike ose janë pasojë e drejtpërdrejtë e mungesave të vitaminave thelbësore.

Kjo mungesë është veçanërisht e dukshme në orët e para të ditës. Sipas të dhënave mjekësore të analizuara po nga Telegrafi, nivelet e vitaminave të grupit B (përfshirë B6 dhe B12) bien në mënyrë natyrale gjatë natës. Kjo rënie bën që simptomat e neuropatisë periferike — mpirja dhe ndjesia e shpimit të gjilpërave në duar dhe këmbë — të ndihen shumë më të theksuara sapo zgjohemi. Këto vitamina luajnë rolin e mburojës për mbështjellësit nervorë, dhe pa to, transmetimi i impulseve nga truri drejt gjymtyrëve fillon të çalojë.

Më shumë se një lodhje kalimtare

Vitamina B12 nuk është thjesht një shtesë që bën "mirë për shëndetin" në terma të përgjithshëm — ajo është e pazëvendësueshme për të prodhuar qeliza të kuqe të gjakut. Kur sasia e saj bie, qelizat e kuqe nuk formohen saktë dhe nuk arrijnë të transportojnë oksigjenin e nevojshëm nëpër organet dhe indet e trupit, theksojnë artikujt nga Zëri dhe Ekonomia Online. Kjo mungesë oksigjenimi në inde është ajo që e kthen një lodhje të thjeshtë në një rraskapitje fizike.

Në fazat e para, rënia e kësaj vitamine kalon pa u vënë re. Por nëse lihet pas dore për një kohë të gjatë, ajo reflektohet thellësisht në trup. Almakos liston një varg simptomash që shpesh neglizhohen: frymëmarrje e shpejtë e pashpjegueshme, dhimbje koke e shpeshtë, probleme me tretjen dhe diarrenë, si dhe humbje thelbësore e oreksit. Një nga sinjalet më specifike klinikisht, i konfirmuar nga të tria këto portale, është ndryshimi në zgavrën e gojës. Shfaqja e një gjuhe të skuqur e të dhimbshme, shpesh e shoqëruar me ulçera, është një kambanë alarmi e drejtpërdrejtë për rezervat e zbrazura të vitaminës B12.

Nëse trupi nuk reagon ndaj këtyre sinjaleve, goditja e radhës i jepet sistemit neurologjik. Pasojat bëhen më të rënda: pacientët përballen me vështirësi në ekuilibër, konfuzion mendor, rrahje të çrregullta të zemrës dhe dëmtime afatgjata të nervave që rrezikojnë të mbeten të përhershme.

Pse ushqimi shpesh nuk mjafton për ta zgjidhur

Keqkuptimi më i përhapur rreth kësaj gjendjeje është mendësia se një pjatë me mish apo një rritje e konsumit të bulmetit do të rikthejë ekuilibrin. Shkenca e tregon ndryshe. Një nga shkaqet kryesore të kësaj mangësie të rrezikshme nuk është kequshqyerja, por një problem i njohur si anemia pernicioze. Siç shpjegojnë Zëri dhe Ekonomia Online, kjo është një sëmundje autoimune ku vetë sistemi imunitar i trupit fillon të sulmojë qelizat e stomakut.

Si pasojë, stomaku humbet aftësinë për të prodhuar një proteinë thelbësore që njihet si "faktori intrinsik". Roli i kësaj proteine është fjalëpërfjalë të kapë vitaminën B12 nga ushqimi dhe të mundësojë kalimin e saj në gjak. Pa praninë e faktorit intrinsik, vitamina B12 e marrë nga ushqimi kalon përmes sistemit tretës si një kalimtar, pa u përthithur asnjëherë. Pavarësisht sa e pasur të jetë dieta, organizmi mbetet i pafuqishëm për ta shfrytëzuar atë.

Hapat praktikë: Çfarë duhet të bëni këtë javë

Nëse e gjeni veten tek këto simptoma, qoftë nga lodhja e thellë apo nga mpirja shqetësuese e duarve në mëngjes (brenga të shpeshta qoftë në Kosovë, Shqipëri apo diasporë), ndiqni këto udhëzime klinike të pasqyruara nga mediat:

• Mos u mashtroni nga suplementet pa diagnozë: Kujdes nga marketingu dhe pseudoshkenca që promovon marrjen e pakontrolluar të detokseve ose multivitaminave. Nëse trupi juaj vuan nga mungesa e faktorit intrinsik, asnjë tabletë B12 që gëlltisni nuk do t'ju ndihmojë. Rekomandimi mjekësor në Zëri dhe Almakos thekson se diagnoza vendoset ekskluzivisht nga analizat e gjakut, ndërsa trajtimi i saktë bëhet me injeksione për të anashkaluar plotësisht barrierën e stomakut.
• Ndani pozicionin e fjetjes nga dëmtimi nervor: Analizoni shqetësimin. Telegrafi sugjeron se nëse mpirja fokusohet vetëm tek gishti i madh, i treguesit dhe i mesit, mund të bëhet fjalë për "sindromën e tunelit karpal" shkaktuar nga një kyç i përthyer gjatë gjumit. Por, nëse mpirja zbret dhe në këmbë, dhe mbetet prezente gjatë ditës, bëhet fjalë për neuropati periferike.
• Kushtojini vëmendje gojës dhe zemrës: Mos e shpërfillni një gjuhë që skuqet e dhemb pa shkak, as rrahjet e shpejta të zemrës kur jeni në qetësi. Këto nuk vijnë nga stresi, por shpesh tregojnë se trupi po vuan nga reduktimi i oksigjenit në gjak.

Një paralajmërim i domosdoshëm: Neurologjia fsheh rreziqe emergjente. Telegrafi e vë theksin rreptësisht se në rastet kur mpirja e ekstremiteteve vjen papritur dhe shoqërohet qoftë edhe me një dobësi të lehtë, vështirësi për të artikuluar fjalët, ecje të paqëndrueshme ose moment konfuzioni, vizita tek emergjenca nuk duhet vonuar asnjë sekondë. Këto nuk janë mungesa vitaminash, por shenja klinike të dëmtimeve neurologjike akute.

Sistemi nervor lëshon sinjale të sakta kur diçka nuk shkon. Të dish të dallosh një krah të mpirë nga gjumi, prej një klithme të qelizave për oksigjen, është çelësi për të shmangur pasoja që nuk rikuperohen dot më.

Burimet:

• Zëri — Mungesa e vitaminës B12: Simptomat që nuk duhen neglizhuar
• Almakos — Rreziku i mungesës së vitaminës B12: Simptomat që duhet të njihni
• Ekonomia Online — Mungesa e vitaminës B12: Simptomat që nuk duhen neglizhuar
• Telegrafi — Kur dhimbja nuk vjen nga kockat: Sëmundjet reumatike që ngatërrohen me probleme të tjera
• Telegrafi — A zgjoheni me ndjesi shpimi gjilpërash në duar? Ja kur ka arsye për shqetësim

— Redaksia ZHURMA