Çfarë tregon gara e 93 miliardë eurove të Francës për Kosovën dhe Shqipërinë?

PRISHTINË — Pak tema ngjall reagime aq të forta sa investimet e huaja në Shqipëri e Kosovë. Sapo shpallet një projekt turistik, energjetik apo industrial, debati largohet nga ekonomia e drejtohet kah pyetjet e pronësisë, mjedisit dhe transparencës — shqetësime legjitime, por që shpesh shndërrohen në skepticizëm ndaj vetë kapitalit.

Kujtim Dobruna, në një analizë të botuar sot te Koha.net, tërheq vëmendjen te një paradoks i shqetësues: vendet me nevojën më të madhe për kapital janë po ato që shpesh e trajtojnë investimin e huaj me dyshim. Ai e quan këtë — duke iu referuar Kunderës — "lehtësia e padurueshme e qenies": nxjerrja e përfundimeve para se të shqyrtohen faktet.

Gara globale për kapital të huaj është e egër. Franca njoftoi investime të reja prej rreth 93 miliardë eurosh nën nismën "Choose France". Gjermania, Irlanda, Polonia, Holanda, Italia, Zvicra dhe Spanja bëjnë të njëjtën gjë — dhe asnjëra prej tyre nuk vuan nga mungesa e kapitalit vendor.

Shqipëria dhe Kosova kanë nevojë për infrastrukturë moderne, industri konkurruese, energji të pastër dhe vende pune cilësore. Këto synime kërkojnë investime që maten me miliarda euro, jo me miliona, dhe nga burime të ligjshme e transparente. Potenciali financiar vendor — nuk mjafton.

Historia e konfirmon. Irlanda transformoi ekonominë e vet nga njëra prej më të varfrave të Europës Perëndimore në qendër globale të teknologjisë e farmaceutikës, falë dekadave investimesh të huaja. Edhe Polonia dhe Estonia ndoqën të njëjtën rrugë pas rënies së komunizmit — asnjëra s'i pa investimet si kërcënim.

Paradoksi qëndron pikërisht këtu: Shqipëria e Kosova kanë nevojë më të madhe se shumica e vendeve europiane, por konkurrojnë për një grup më të kufizuar investitorësh. Kosova ka shmangur kapitalin rus apo kinez — zgjedhje strategjike me çmim të qartë: garë edhe më e ngushtë.

Shqipëria ka pasur disa investime kineze ndër vite, por orientimi i saj strategjik mbetet perëndimor. Debati publik, argumenton Dobruna, duhet të bëjë dallimin mes dyshimit ndaj projekteve konkrete dhe refuzimit të kapitalit si parim — dallim që vendet në zhvillim nuk mund ta injorojnë.

Burim: Koha.net
— Redaksia ZHURMA