Protokolli i dytë: Pse po shkakton përplasje rreth Komisionit Historik?

SHKUP — Debati për Protokollin e dytë ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Bullgarisë është rikthyer në qendër të vëmendjes pas deklaratave të presidentes Gordana Siljanovska-Davkova në emisionin “360 Gradë”. Ajo argumentoi se përfshirja e Komisionit të Përbashkët Historik në këtë dokument dhe në Kornizën Negociuese paraqet problem të madh për integrimin.

Siljanovska-Davkova këmbënguli se dokumenti është vetëm një procesverbal i dy ministrave të jashtëm, e jo instrument juridik që ndryshon Marrëveshjen për Fqinjësi të Mirë të vitit 2017. Ajo shtoi se detyrimi i historianëve për të shkruar historinë e dy shteteve përmes një marrëveshjeje shkon ndesh me logjikën shkencore.

Nga ana tjetër, gazetari i emisionit, Vasko Popetrevski, argumentoi se Protokolli i dytë nuk përmban formulime detyruese. Në diplomaci fjalët janë thelbi. Ai theksoi se ekziston dallim i qartë ndërmjet marrjes së obligimeve dhe shprehjes së mbështetjes apo inkurajimit për punën e Komisionit.

Fjalia kyçe e mospajtimit në tekst përcakton se shtetet e mbështesin dhe e inkurajojnë Komisionin që të përfundojë punën për të gjitha periudhat e historisë së përbashkët. Ky proces synon zbatimin e plotë të rekomandimeve në programet arsimore përpara se Maqedonia e Veriut të anëtarësohet në Bashkimin Evropian.

Gjatë ballafaqimit në intervistë, Siljanovska-Davkova pranoi gjithashtu se është e mundur që Protokolli të jetë interpretuar gabimisht në opinionin publik. Ky lëshim bie ndesh me narrativën e VMRO-DPMNE-së, e cila prej vitesh e paraqet Komisionin si një mekanizëm të imponimit të historisë ndaj palës maqedonase.

Në këtë debat, analisti Selim Ibraimi vlerëson se Komisioni Historik u krijua pikërisht për të prodhuar rezultate konkrete dhe për të lehtësuar zbatimin e Marrëveshjes, siç ishte paraparë që nga nënshkrimi i saj në vitin 2017. Pa punën e këtij trupi, dialogu ndërmjet dy vendeve humbet kuptimin praktik.

Megjithatë, Ibraimi paralajmëron se politika ditore mund ta instrumentalizojë këtë proces, duke theksuar se takimi i radhës në shtator pritet të ndikohet nga zhvillimet politike në të dyja shtetet. Ky tension tregon se interpretimi i protokolleve vazhdon të përdoret si mjet politik në dëm të integrimit.

Burim: Portalb, https://portalb.mk/protokolli-i-dyte-me-bullgarine-shihet-si-kapitullim-per-shkupin-zyrtar-a-po-spinon-pushteti-mbi-dokumentin/
— Redaksia ZHURMA