Kush do të blejë tokë bujqësore në Shqipëri?

— Një projektlig i ri i qeverisë shqiptare po hap debat për mundësinë që shtetasit dhe kompanitë e huaja të blejnë tokë bujqësore. Drafti, i cili qëndroi për konsultim publik deri më 11 qershor 2026, lejon blerjen e deri në 2 ha në një bashki dhe 50 ha në rang vendas, me kushtin që blerësi të jetë rezident i përhershëm për pesë vite dhe të ketë aktivitet agrobiznes në vend për të paktën tre vite.

Juristët ngrenë alarme për një kontradiktë të rëndësishme mes nenit 5 të draftit dhe relacionit shoqërues. Ndërsa ligji thotë se nuk tjetërsohet toka që është objekt i dosjeve të ish-pronarëve, relacioni thekson thjesht se procesi i kompensimit nuk ka përfunduar ende. Sipas avokates Irena Dule nga qendra “Res Publica”, kjo diferencë mund të lejojë transferimin e tokave nga fondi i kthimit në momentin kur krijohet një interes specifik.

Një tjetër pikë kritike është mungesa e një procedure konkurruese. Projektligji përcakton kriteret e blerjes, por nuk sqaron se kush do të vendosë se kush e fiton tokën nëse aplikantët janë shumë. Dule pyet nëse vendimi do të mbetet në dorë të një ministri, kryebashkiaku apo kryeministrit, duke theksuar se ligji nuk parashikon një garë transparente mes kandidatëve.

Gjithashtu, vërehet një pasiguri në monitorimin e destinacionit të tokave. Neni 7 kërkon që toka të përdoret vetëm për bujqësi ose blegtori, por ekspertët vlerësojnë se kontrolli i këtyre detyrimeve pas kalimit të pronësisë është shumë i vështirë në praktikë, duke e lënë procesin në varësi të ligjeve të tjera që mund të ndryshojnë.

Paqartësia më e madhe lidhet me hyrjen në fuqi të aktit. Neni 12 parashikon që ligji të hyjë në fuqi 15 ditë pas botimit, por efektet e tij të shtrihen vetëm 7 vjet pas anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Kjo formulë konsiderohet si jo e zakonshme dhe mund të sjellë vështirësi të mëdha në interpretimin juridik dhe zbatimin në terren.

Kundërshtimet kanë kaluar edhe në rrugë protestash para Ministrisë së Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural. Aktivistët, me pankartën “Shqipëria nuk është në shitje”, e cilësojnë këtë nismë si një hap drejt privatizimit të pasurive publike. Sipas tyre, hapja e pronës bujqësore për të huajt krijon pabarazi të thellë ndaj shtetasve vendas.

Kjo nismë qeveritare vjen në një kohë kur çështjet e pronës mbeten një nga pikat më të tensionuara të administratës. Rreziku i tjetërsimit të tokave pa një proces transparent të kompensimit të ish-pronarëve mund të rritë konfliktet juridike në një sektor që është strategjik për sigurinë ushqimore të vendit.

Burim: Citizens Channel
— Redaksia ZHURMA