Pse programi kundër dhunuesve mbetet i padetyrueshëm në Kosovë?

PRISHTINË — Programi kombëtar për kryerësit e dhunës ndaj grave në Kosovë vazhdon të funksionojë vetëm mbi baza vullnetare, pa u shndërruar kurrë në të detyrueshëm. Gjykatat nuk kanë referuar asnjë kryerës të dhunës në programin e rehabilitimit. Kjo është gjetja qendrore e raportit të Institutit të Kosovës për Drejtësi (IKD), i prezantuar të enjten në tryezë të organizuar bashkë me Rrjetin e Grave të Kosovës.

Hulumtuesja Arrita Rezniqi shpjegoi se hulumtimi ka shqyrtuar nëse gjykatat kanë shqiptuar detyrime që rrjedhin nga neni 56 i Kodit Penal — ndër 15 masat e parashikuara, një prej të cilave është detyrimi për rehabilitim. Gjetja: asnjë aktgjykim i analizuar nuk e ka referuar kryerësin në program, dhe gjykatat nuk kanë dhënë arsyetim specifik pse.

Kur janë shqiptuar dënime me kusht, gjykatat janë kufizuar vetëm në pezullimin e ekzekutimit — pa masa shtesë rehabilituese. "Asnjë rast ku është referuar ndonjë kryerës nga programi kombëtar për kryesit e dhunës ndaj grave," tha Rezniqi, duke theksuar mungesën totale të arsyetimeve gjyqësore për këtë mos-referim.

Adelina Berisha nga Rrjeti i Grave të Kosovës theksoi se fokusi gjithmonë duhet të mbetet te viktima, jo te lehtësimi i dënimit. Berisha u bëri thirrje gjyqtarëve, mbrojtësve të viktimave dhe prokurorëve të mos mjaftohen vetëm me ndjekjen formale të programit, por të sigurohen se kryerësi ka ndryshuar vërtet sjelljen dhe ka mësuar nga veprimet e tij.

Drejtori i IKD-së, Ehat Miftaraj, kritikoi mungesën e Ministrisë së Drejtësisë në tryezë, megjithëse ishte e ftuar. "Fatkeqësisht e dëshmon se sa kanë interes për dhunën në familje," tha Miftaraj, duke shtuar se raporti ka rëndësi të drejtpërdrejtë edhe për atë ministri.

Tryeza identifikoi katër parakushte për t'i dhënë jetë programit: hartim ligjor i qartë, ngritje e kapaciteteve të zyrtarëve zbatues, buxhetim adekuat financiar dhe përfshirje më aktive e institucioneve të drejtësisë. Pa këto kushte, programi mbetet dokument pa efekt praktik.

Burim: IndeksOnline
— Redaksia ZHURMA