Pse Kosova nuk guxon të refuzojë gazin amerikan?

PRISHTINË — Ngurrimi i vazhdueshëm i Kosovës për t'iu bashkuar projekteve të gazit të lëngshëm natyror (LNG) amerikan ka ngritur shqetësime serioze ekonomike, energjetike dhe politike. Qeveria në detyrë e kryeministrit Albin Kurti vazhdon të jetë e rezervuar, ndërkohë ekspertët paralajmërojnë se vendi rrezikon të mbetet jashtë investimeve strategjike dhe të dëmtojë partneritetin me aleatin e vet kryesor.

Adrian Shtuni, ekspert për politikë të jashtme dhe siguri me bazë në Uashington, është kategorik: Kosova s'e ka luksin të shënojë "autogol" në ekonomi, siguri dhe strategji. "Refuzimi do ta kthente Kosovën në një ishull të izoluar energjetik në Ballkan," thotë ai për Radion Evropa e Lirë — kur tregu global energjetik po përjeton "krizë strukturore furnizimi dhe rritje galopante çmimesh."

Shqipëria, Bosnje e Hercegovina dhe Kroacia janë angazhuar tashmë në projekte të tilla. Kosova qëndroi jashtë, dhe odat ekonomike kanë ngritur alarmin. Qeveria nuk iu përgjigj pyetjeve të REL-it nëse është duke i shqyrtuar thirrjet — as çfarë vendimi do të marrë.

Rreth 90 për qind e rrymës në Kosovë prodhohet nëpërmjet dy termocentraleve me qymyr — Kosova A dhe Kosova B. Pjesa tjetër sigurohet nga importi, me çmime gjithnjë në rritje. Ekspertët vlerësojnë se refuzimi i gazit amerikan do ta thellonte akoma më tej varësinë nga një sistem i stërvjetruar.

Burim Ejupi, drejtor i INDEP në Prishtinë, shpjegon se Kosova mund të lidhej me projektin nga Greqia nëpërmjet Maqedonisë së Veriut. Pa këtë hap, do ta humbiste jo vetëm sigurinë energjetike, por edhe tërheqjen e investitorëve të huaj, sidomos atyre teknologjikë, që kërkojnë furnizim të qëndrueshëm. "Prania e gazit amerikan do të ishte garanci për investime," thekson Ejupi.

Shtuni ngul këmbë se nuk bëhet fjalë për infrastrukturë teknike, por për "arkitekturë të re energjetike në rajon, ku prezenca e SHBA-së, e integruar me vendet e BE-së, do të shërbejë si kundërpeshë strategjike ndaj Rusisë." Thirrjet e odave ekonomike kanë ndjekur të njëjtën linjë. Refuzimi i mundshëm do të ishte, sipas tij, "shumëfish dritëshkurtër dhe i kushtueshëm."

Marrëdhëniet Kosovë-SHBA arritën pikën më të ulët në vitet e fundit. Shtuni e citon si shembull refuzimin e 2021-it ndaj një projekti rreth 200 milionë dollarësh të MCC-së për infrastrukturë gazi: "Pas pesë vjetësh, ku qëndron revolucioni i gjelbër? Kosova është po aty ku ishte."

Burim: Lajmi.net
— Redaksia ZHURMA