Profil

Kur policia serbe hyri në Prekaz më 5 mars 1998, ajo nuk po arrestonte një njeri. Ajo po provonte të shlyente një familje.

Gjashtë muaj në krye të Shqipërisë, pesëdhjetë vjet në mërgim. Noli përktheu Shekspirin, themeloi një kishë dhe shkroi mbi Bethovenin — sepse atdheun e vet e kishte humbur.

68 vjeç, gjysmë shekulli nëpunës osman, tre javë nga nisja për t'i dhënë një shteti pleqëria e fundit. Qemali nuk ishte revolucionar; ishte reformator i vonuar.

Vonoi osmanët, nuk i mposhti. Kjo nuk e zvogëlon; përkundrazi, e shpjegon se pse kujtesa e tij nuk lodhet.

Nga Gjakova te Lum Lumi, Ali Podrimja (1942–2012) e ngriti poezinë moderne të Kosovës në një gjuhë vetjake, ku dhembja personale u bë kushtrim i një populli që nuk pranoi të heshtte.

Me 'Cuneus Prophetarum' (Padova, 1685), peshkopi i Hasit i dha shqipes veprën e saj të parë origjinale në prozë — një enciklopedi diturie që mbylli epokën e shkrimtarëve gegë.

Nga Vjena e Joklit te fjalori etimologjik i shqipes, Eqrem Çabej (1908–1980) e ngriti studimin e gjuhës sonë në shkencë, duke vërtetuar me etimologji e toponimi vijimësinë ilire.

Një prift katolik i shekullit XVI, për të cilin dimë vetëm sa na rrëfen vetë faqja e fundit e librit të tij, na dha gjuhën shqipe të shtypur për herë të parë.

Lindur në Kavallë nga një familje shqiptare, Mehmet Ali Pasha ngjiti me ushtrinë në Egjipt e themeloi një dinasti që sundoi gjer më 1952 — themeluesi i shtetit modern egjiptian.

Nga djali i një bejlerie të rrënuar te zoti gati-i-pavarur i Epirit dhe i Janinës — historia e Ali Pashë Tepelenës, sundimtarit më të madh e më të diskutueshëm shqiptar të shekullit XVIII.

Plak osman me mendje liberale dhe zemër shqiptare, Ismail Qemali ngriti flamurin në Vlorë më 28 nëntor 1912 dhe i dha kombit një shtet — pak muaj para se Fuqitë e Mëdha t'ia merrnin frenat.

Bariu i Matit që u bë kryeministri më i ri i Evropës, pastaj president dhe më në fund mbret — dhe që e shpëtoi shtetin nga kaosi duke ia hipotekuar atë Romës.